♦TS. Nguyễn Thị Thanh Hòa

    Trang phục người Hà Nội ngày nay rất đa dạng, kết hợp hài hòa giữa hiện đại và truyền thống: phụ nữ thường lựa chọn váy hoặc quần tây; nam giới mặc vest, sơ mi, quần âu. Tuy nhiên, áo dài truyền thống vẫn là sự lựa chọn tối ưu cho các dịp lễ, Tết, sự kiện quan trọng, thể hiện nét duyên dáng, thanh lịch. Phong cách lựa chọn trang phục của người Hà Nội hiện nay đều chú trọng đến sự tinh tế, lịch sự, phù hợp hoàn cảnh và cập nhật  xu hướng thời trang quốc tế nhưng vẫn giữ hồn cốt văn hóa Thăng Long.

Bối cảnh

          Ngày nay, cùng với sự phát triển vượt bậc về kinh tế, quá trình giao thoa văn hoá diễn ra thường xuyên dẫn đến nhận thức về thẩm mỹ của người Hà Nội ngày càng cao và bức tranh về trang phục của người Thủ đô cũng thêm đa dạng, phong phú. Mặc dù luôn nhạy bén khi tiếp thu trang phục từ các nền văn hoá nhưng người Tràng An đã khéo léo biến đổi để phù hợp với phong cách sống và văn hoá phong tục của mảnh đất này. Do vậy, trang phục nơi đây không loè loẹt, đại khái mà luôn thể hiện nét tinh tế, chỉnh tề, nghiêm cẩn ở nơi công cộng. Chẳng hạn, người Hà Nội không mặc bộ đồ ở nhà ra đường, các cụ già ra đầu ngõ uống chén nước quần áo cũng tươm tất, các bà đi chợ cũng chọn lựa bộ trang phục gọn gàng; đến các cơ quan, công sở là những bộ đồng phục hoặc phục trang lịch sự, kín đáo nhưng vẫn toát lên sự tinh tế, trang nhã. Bởi sống trên mảnh đất Kinh kỳ, nơi hội tụ đầy đủ các giai tầng xã hội từ chính trị gia, chính khách, thương nhân, văn nghệ sĩ, trí thức,... những tầng lớp có trình độ về thẩm mỹ, Hà Nội cũng là nơi “hội tụ, kết tinh, lan toả” các giá trị văn hoá đã định hình hàng nghìn năm nay nên người dân luôn ý thức trong việc giữ gìn “thuần phong mỹ tục” để “làm hình mẫu” cho các vùng miền khác. Với cốt cách công dân Thủ đô nên người Hà Nội thường không lựa chọn những bộ trang phục quá nổi bật, sặc sỡ về màu sắc và kiểu dáng thiết kế, hiếm thấy phụ nữ mặc quần legging bó sát hoặc váy quá ngắn hay đàn ông mặc bộ đồ “hầm hố” hay “xăm trổ đầy mình” khi ra đường.

Đặc điểm trang phục của người Hà Nội

Về chất liệu

Người Hà Nội thích lựa chọn chất vải từ tự nhiên như lụa tơ tằm (vải lụa mỏng, mềm), lanh (mát, thấm mồ hôi) để tạo cảm giác thoáng nhẹ, mát mẻ. Tuỳ theo mùa, người Hà Nội chọn vải lanh, cotton vào mùa hè; len, kaki, dạ mỏng, áo khoác gió, áo phao nhẹ vào mùa đông. Dù sử dụng chất liệu nào, người Hà Nội đều lựa chọn chất vải có độ rủ tạo sự mềm mại, không quá bóng bẩy để tôn lên vẻ duyên dáng. Với chiếc áo dài cách tân, nữ giới thường sử dụng chất liệu lụa, gấm, voan, nhung kết hợp với hoạ tiết hiện đại hoặc thêu tay tinh tảo thể hiện sự hài hoà giữa truyền thống và hiện đại. Chất liệu trang phục của người Hà Nội vừa tiếp nhận xu hướng thế giới vừa giữ được nét thanh nhã, thoải mái, mang đậm bản sắc văn hoá Thăng Long.

Về màu sắc và hoạ tiết

Phần lớn người Hà Nội ưa màu trung tính, nhẹ nhàng như màu be, trắng, xám, đen bởi những gam màu này dễ phối đồ, phù hợp môi trường công sở hoặc đi dạo phố thể hiện sự nhã nhặn, lịch sự. Trang phục thường đơn sắc, hoạ tiết tinh tế như hoa nhí, gấm hoa, hoạ tiết dân gian. Với chiếc áo dài thường sử dụng hoạ tiết truyền thống như hoa sen, hoa đào, trống đồng, mây, tre, chim hạc… nhằm tạo điểm nhấn về văn hoá. 

Về kiểu dáng

Với phục trang hiện đại, nữ giới có xu hướng lựa chọn áo sơ mi, áo phông, váy liền, chân váy, quần ống rộng, quần jean; nam giới thường mặc sơ mi, áo phông, quần kaki, quần tây, quần jean… Với các sự kiện có yếu tố truyền thống như hội hè, lễ, Tết, bên cạnh áo dài, chiếc áo tứ thân, áo yếm cách điệu vẫn xuất hiện. Nam giới vẫn chọn áo dài cách tân, áo the, khăn xếp nhằm tạo tính hoài cổ. Đi kèm với phục trang là các phụ kiện như túi xách, giày, dép, khăn choàng, vòng cổ, vòng tay… thể hiện nét thanh lịch, sang trọng. Yếu tố văn hoá trong trang phục của người Hà Nội thể hiện qua việc lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh (đi làm, đi chơi, dự tiệc), phù hợp với lứa tuổi, phản ánh trình độ nhận thức về thẩm mỹ và phong cách của người sử dụng.

Xu hướng thời trang của người Hà Nội

Áo dài truyền thống và áo dài cách điệu vẫn là biểu tượng của phụ nữ Việt Nam, tuy nhiên người Hà Nội luôn có những sáng tạo riêng với sự biến tấu qua chất liệu (lụa, linen, gấm), kiểu dáng (tay phồng, cổ thuyền, không cổ), hoạ tiết phong phú. Bộ đồ sử dụng khi đi chơi thường may bằng chất liệu lụa, satin, đũi mỏng, dáng rộng rãi, thoải mái nhưng vẫn thể hiện sự sang trọng. Phong cách chung trong trang phục của người Hà Nội thể hiện sự thanh lịch, kín đáo, duyên dáng nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu thoải mái, tiện dụng trong nhịp sống hối hả nơi đô thị.

Có thể nói, dù không có những quy định bắt buộc về trang phục cho từng đối tượng nhưng các thế hệ người Hà Nội vẫn luôn ý thức trong việc chọn lựa phục trang phù hợp với hoàn cảnh, không đi ngược với “thuần phong mỹ tục”. Trang phục người Hà Nội hiện nay mang đặc trưng về sự thanh lịch, tinh tế, hiện đại nhưng vẫn giữ cốt cách truyền thống, kết hợp hài hòa giữa xu hướng thời trang quốc tế và nét đẹp dịu dàng, kín đáo của văn hóa Tràng An. Người Hà Nội luôn ưu tiên sự nhã nhặn, không phô trương, ý thức tự giác, chỉnh tề thông qua bộ trang phục được trưng diện nơi công cộng điều này còn phản ánh sự tôn trọng bản thân và cộng đồng của mỗi người dân./.

 

 

Tài liệu tham khảo

1. Trần Quang Đức (2024), Ngàn năm áo mũ, Nxb. Nhã Nam

2. Đoàn Thị Tình (2010), Trang phục Thăng Long – Hà Nội, Nxb. Hà Nội