Trải qua ngàn năm lịch sử, nguồn cảm hứng "thương nhớ đất Thăng Long" đã thực sự chuyển hóa thành dòng mạch hệ thống chủ đề, tâm thế sáng tạo của những người yêu mến Thăng Long - Hà Nội. Có thể nói chủ đề "thương nhớ đất Thăng Long" trước hết gắn bó với hiện thực Thăng Long - Hà Nội nhưng đặc biệt trở nên sáng rõ với những tác giả chia xa và nhớ về miền đất kinh kỳ. Nhìn rộng ra, chủ đề "thương nhớ đất Thăng Long" được phản ánh ở tất cả các ngành nghệ thuật; đơn cử với tranh Hàng Trống, những bài ca về Long thành, những bài hát sâu lắng thời hiện đại với Người Hà Nội (Nguyễn Đình Thi), Hướng về Hà Nội (Hoàng Dương), Nhớ về Hà Nội (Hoàng Hiệp), Nhớ mùa thu Hà Nội (Trịnh Công Sơn), Hà Nội trái tim hồng (Nguyễn Đức Toàn), Hà Nội đêm trở gió (Trọng Đài - Chu Lai), Hà Nội mùa vắng những cơn mưa (Trương Quý Hải - Bùi Thanh Tuấn)...